Κυριακή, 27 Οκτωβρίου 2013

Διχόνοιες κλασικών και νεοελληνιστών φιλολόγων.


Η σημερινή εποχή,όπως έχει σχηματιστεί με το κάθε θετικό και αρνητικό στοιχείο που τη διέπει,θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ένας ιδιαίτερος συνδυασμός αντιφάσεων και ιδιαιτεροτήτων. Ένα τέτοιο σύνολο συγκρουσιακών συμπτώσεων και άρρηκτων διαφορών φαίνεται να χαρακτηρίζει τη σχέση της κλασικής και νεοελληνικής φιλολογίας,από τη στιγμή που άρχισε να οριοθετείται η ύπαρξη της δεύτερης. 
  Αναλογικά με την άποψη που ενστερνίζεται κανείς για την έναρξη και τυπικά της νέας ελληνικής λογοτεχνίας,σχηματίζεται και το πρώτο άγουρο ακόμα πλαίσιο γύρω από το οποίο θα διαμορφώσει τον πυρήνα επιχειρηματολογίας για την ιδεατή παραγωγική συνύπαρξη κλασικής και νέας φιλολογικής σκέψης ή για τον a priori διαχωρισμό τους. Πέρα από τις σχηματικές διαφοροποιήσεις,έγκειται με βιαστική επιμονή η αληθινή φύση του προβλήματος:τι πρέπει να επιλέξει ο μέλλων φιλόλογος για το επαγγελματικό μέλλον.Η απάντηση είναι προφανώς και αυτή σχηματική καθώς ξεκάθαρη και σίγουρα σωστή απόφαση δεν υπάρχει. Αυτή η απορία είναι ζήτημα αιώνων,ζήτημα μείζον και φλέγον για κάθε αναποφάσιστο. 
  Εν τέλει,μετά από σκέψη τριών ετών γύρω από το θέμα,κατέληξα στο ότι η απάντηση έχει στρατόπεδο,το λεγόμενο πρισματικό οχυρό. Αναφέροντας τη λέξη πρίσμα εννοώ την προοπτική από την οποία παρατηρεί κανείς το όλο θέμα. Ένας κλασικός φιλόλογος θα επιμείνει πως δεν υφίσταται ζήτημα αμφιβολίας καθώς η κλασική παιδεία αναντίρρητα σκαρφαλώνει στην κορυφή των ανθρωπιστικών σπουδών λόγω αφενός αναγνωρισιμότητας της αξίας και αφετέρου βάσει της διατήρησης των αξιών της μέσα στους αιώνες. Από την άλλη πλευρά, η ρηξικέλευθη επιδίωξη που διακρίνει τους νεοελληνιστές θα αντιτάξει τη στασιμότητα της κλασικής μόρφωσης σε παραλληλισμό με την αγάπη για το άγνωστο και τη σπίθα που προσφέρεται ήδη από τις απαρχές του Διαφωτισμού(προκειμένου να μην περιορίσουμε τη μελέτη μόνο στα ελληνικά σύνορα). 
  Αυτό που κατορθώνω να ξεχωρίσω σαν ακριβές ανάγνωσμα της αλήθειας πάντως, είναι πως τίποτα από τα δύο δεν υπερέχει,όσο και αν επιθυμούμε να θέσουμε σε αξιακά καλούπια τους δύο αυτούς τομείς.Αν θέλετε μάλιστα,ο ένας αξίζει να χαρακτηριστεί απότοκο του πρώτου και ως ιστορική και πνευματική συνέχεια στην παγκόσμια μορφωτική εξέλιξη. Η κλασική μόρφωση εστιάζοντας στην αρχαιότητα προσδίδει την αίγλη του χαμένου παρελθόντος,ενώ η νεοελληνική επιστήμη αφουγκράζεται περισσότερο τις ανάγκες του σύγχρονου λογοτεχνικού σύμπαντος.Για το λόγο αυτό οφείλουμε να μην στεκόμαστε υπεροπτικά υπέρ της μίας ή της άλλης πλευράς,γιατί και οι δύο είναι ταγμένες στο ίδιο δόγμα,αυτό της φιλολογικής επιστήμης,έστω και αν οριοθετούνται μέσα από τις όποιες διαφορές που τις χαρακτηρίζουν.
   Στη θέση επιλόγου θα ήθελα να παραχωρήσω την ειλικρινή συγγνώμη μου στους οπαδούς της γλωσσολογικής άποψης καθώς αναμφισβήτητα και η επιστήμη της γλωσσολογίας είναι σημαντικού εκτοπίσματος. Απλά με στόχο τη σύγκριση κλασικής και νέας φιλολογίας προέβην σε έναν προσωρινό παραγκωνισμό της,ο οποίος επουδενί χρίζεται αξιολογικός.
Γράφει ο Θάνος Γαλατσιανός!


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου